Doen wat je wilt

Je moet weten wie je bent (zelf-contact) om te kunnen doen wat je wilt. De tweede pijler van zelfbepaling is autonomie: de vrijheid om te handelen in overeenstemming met wie je echt bent.

Dit betekent dat je jezelf aan anderen laat zien zoals je bent, zonder opsmuk en zonder verborgen agenda’s: je bent authentiek. Je staat op je eigen grond: je laat niet over je heen lopen, maar je bent wel betrokken bij anderen en durft je wensen, je idealen en je angsten te laten zien, zodat zij zich ook betrokken voelen bij jou.

Wat autonomie níet is

Tegendraads
Er zijn mensen die teveel rekening houden met anderen, maar er zijn ook mensen die dat te weinig doen. Net als bij teveel of te weinig zelfvertrouwen (zelf-contact) zijn dit twee kanten van dezelfde medaille. Wie echt autonoom is, kan rekening houden met de belangen van anderen en zich aanpassen wanneer gewenst, zonder zichzelf te verliezen. We moeten autonomie dus niet verwarren met dwarsheid. In tegendeel: als je altijd tegen de stroom in gaat, is je gedrag in feite nog steeds een reactie op anderen: als zij naar de ene kant gaan, ga jij naar de andere kant. Dat is geen autonoom gedrag!

Autonoom gedrag is pro-actief en creatief, niet reactief: je handelt vanuit je eigen innerlijke kompas. Je raakt misschien wel eens van koers als je op woelige baren vaart, maar omdat je weet wie je bent en waar je naartoe wilt, vind je altijd de weg weer terug.

Ik voel het nu eenmaal zo
Een ander misverstand is dat het van autonomie getuigt om altijd je gevoel te volgen. Onder het motto “Ik voel het nu eenmaal zo” kunnen mensen alles doen en zeggen waar ze zin in hebben. Dat is in feite een ‘dictatuur van het gevoel’: de emoties zijn de baas, in plaats van dat ze fungeren als een hulpmiddel om te bepalen hoe we willen leven en wat belangrijk voor ons is.

Een wezenlijk kenmerk van emoties is dat ze voorbijgaan en veranderen. Niet iets om op te varen als je de koers in je leven wilt bepalen. Als je klakkeloos je gevoel volgt, vlieg je alle kanten op.

Maar moet je dan je verstand volgen? Nee! Als je met wijsheid naar jezelf kunt kijken en kunt bepalen wat je nu echt wilt in je leven, is er helemaal geen conflict tussen gevoel en verstand. Het gaat om de vraag wat voor mens je wilt zijn. Als je jezelf die vraag stelt, merk je dat hoofd en hart samenvallen.

---