Diepgang

Mensen hebben vaak het idee dat hun gevoelens en hun gedragingen een eigen weg gaan. Die indruk klopt met wetenschappelijke bevindingen. Veel van ons gedrag wordt gestuurd door onbewuste gevoelens en drijfveren. Die zijn tamelijk autonoom, en min of meer gescheiden van het bewuste denken.

Als er iets niet goed gaat, is de reactie vaak dat we onszelf willen analyseren en beter begrijpen, om er grip op te krijgen. Dat helpt weinig, omdat onze diepste drijfveren en gevoelens zich grotendeels onttrekken aan onze bewuste overwegingen. Het kan bovendien leiden tot navelstaren en piekeren. We brouwen allerlei bedenksels en theorietjes over wie we zijn, maar ondertussen is er van binnen geen wezenlijke verandering.

Een groter probleem is dat al die aandacht voor het problematische gedrag er makkelijk toe kan leiden dat dit gedrag wordt versterkt. Dit werkt volgens een heel simpel principe: Alles waar je aandacht aan besteedt wordt sterker.

(Dit is, opmerkelijk genoeg, een punt waar de harde wetenschappers en de spirituelen het volledig over eens zijn!)

Een paar voorbeelden:
– Als je iets niet mag van jezelf (eten, roken, ruzie maken, treurig zijn over je ex), moet je er steeds aan denken, waardoor je er de hele tijd mee bezig bent en de drang om het toch te doen juist sterker wordt.

– Als je niet onzeker of gespannen wilt zijn voor een presentatie, ben je steeds bezig met de vraag hoe dat toch komt, waardoor al je aandacht naar dat uitgangspunt gaat ("Ik ben onzeker") en je daarmee het uitgangspunt in stand houdt. Hiermee leg je jezelf vast in plaats van dat je nieuwe wegen opent.

– Als je gaat nadenken over hoe het toch komt dat je steeds problemen hebt met een bepaalde collega, bedenk je allerlei redenen waarom jij en die collega niet goed samen kunnen werken, waarmee je het probleem versterkt.

Dit betekent dat het vaak geen goed idee is om – met een coach, therapeut, of met jezelf – te praten over de oorzaken van een probleem, met de bedoeling het te veranderen. Sterker nog, het uitgangspunt dat daarachter zit is zélf problematisch. Want door aandacht te schenken aan datgene wat niet goed is, maak je het sterker en blokkeer je de krachten om iets nieuws te ontwikkelen.

Voor onze benadering heeft dit inzicht twee consequenties. De eerste is dat we ons niet richten op het wegnemen van onbehagen en op het 'repareren' van alles wat niet bevalt, omdat dat averechtse effecten heeft. In plaats daarvan leren we u om ongemak, negatieve gevoelens en menselijke gebreken – van uzelf en van anderen – te accepteren. U leert dat uw gevoelens en drijfveren er gewoon kunnen zijn (u hoeft ze dus niet te veranderen) zónder dat ze uw gedrag dicteren. U mag al die gevoelens hebben, u gaat er alleen niet per se naar handelen. Het gevoel van onbehagen dat daardoor ontstaat gaat u leren verdragen. Dit is een diepgaand en fundamenteel proces dat uiteindelijk vele wegen voor u zal openen, en van u een werkelijk vrij handelend mens zal maken.

De tweede consequentie is dat we de aandacht ook richten op uw sterke kanten en uw mogelijkheden. We hoeven helemaal niet te weten wat maakt dat u een probleem of een belemmering ondervindt, en hoe u zo bent geworden. We willen juist weten wat wél mogelijk is en welke wegen allemaal open liggen. Dat zijn er vaak veel meer dan u denkt!

---